Fe Dergi: Feminist Eleştiri Yıl 13 Sayı 1, 2021 Ankara Üniversitesi hakemli dergisidir. ISSN 1309-128X




Fotoğraf: Bilge Şahin





Erkeklik dosyamızda “Feminen Alanlarda Erkek(Lik)Ler Düşünceler, Önyargılar, Deneyimler” makalelerinde Sibel Ezgin Ağıllı ve Ebru Açık Turğuter Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, Çocuk Gelişimi bölümünde eğitim gören erkek öğrencilerin, eğitim alırken yaşadıkları deneyimleri, duygu ve düşüncelerini kristalize ederek feminen alanlarda erkeklerin kendilerini nasıl konumlandırdığı ve nasıl bir erkeklik inşa ettiklerini tartışarak hegemonik erkeklikler, madun erkekler ve olumlu-eşitlikçi erkekler şeklinde farklı ve çoklu erkeklik biçimlerini inceliyorlar. Saniye Çancı Çalışaneller ise , “Ahmet Ümit’in ‘Overlokçu Kız’ Başlıklı Hikâyesinde Toplumsal Cinsiyet İlişkileri ve Erkeklik Temsilleri”nde aslında zor olanı başarıyor. Öykü, toplumsal cinsiyet ilişkileri ve erkeklik temsilleri açısından ezberimize çok yakın bir yerden konuşmasına rağmen, Çancı Çalışaneller bu örüntünün kurgu dünyası içinde nasıl inşa edildiğini ve işlediğini sosyolojik önbilgimizden değil, metnin verilerinden hareketle başarılı bir biçimde çözümlüyor.

Feminist hareketin en temel varoluş zeminlerinden cinsel şiddet ile mücadele, her şeye rağmen yayılarak, boyut kazanarak ve çeşitlenerek, kuramsal alanda ve pratikte devam ediyor. Cinsel Şiddet ve Mücadele dosyamızda Özlem Cankurtaran ve Günseli Ayça Şaldırdak, Kadınlar Kulübü isimli kadın forumunda yer alan cinsel şiddet ifşalarını; ifşaların nedenleri, verilen tepkiler ve duygular ekseninde inceliyor. Yazarlar, online platformların şiddetle mücadelede içerdikleri potansiyellere ve yarattıkları tehditlere ilişkin düşünüşe araştırma verilerinin özgün çözümlemesi yoluyla katkıda bulunuyorlar. Cinsel şiddetle mücadelenin hukuki ve uluslararası boyutu ile Türkiye'de üniversitelerdeki örgütlenmelere yansıması, bu sayımızda iki makale ile ele alınıyor. “Toplumsal Cinsiyet, Savaş ve Hukuk: Kongo Demokratik Cumhuriyetinde Cinsel Şiddet Suçları” başlıklı çalışma, 1996-2003 yılları arasında iki büyük savaşa sahne olan ve bu süre içinde “dünyanın tecavüz başkenti" olarak anılmaya başlanan Kongo'dan toplanan verilerle, cinsel şiddet suçlarının nedenlerini ve toplumsal cinsiyetle olan bağlantısını ortaya koyuyor. “Feminist Mücadelenin Üniversitedeki Ayağı: CTS Birimleri” başlıklı çalışma ise cinsel şiddetle mücadelenin üniversitedeki örgütlenmelerinden biri olan CTS birimlerini tanıtırken bu birimlerin feminist hareket içinde gözden kaçmış, bazen uzak bazen yakın “mesafe”li yerini 8 farklı üniversiteden CTS temsilcileri ile yapılan görüşmeler aracılığıyla vurgulamayı amaçlıyor.


Hareket Halinde Kadınlar dosyamızda “‘Yakın akraba göçü’ ve 1989 göçü süreçlerinde Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden kadınların çalışma hayatına dair deneyimleri” makalelerinde Sercan Eklemezler ve Selda Adiloğlu,
göç öncesi ve sonrası kadın deneyimini ve çalışma olgusunu Bulgaristan göçmeni kadın çalışanlar üzerinden ortaya koyarken 1969-1978 arası “yakın akraba anlaşması göçü” ile 1989 göçü sürecinde Bursa iline göç etmiş Bulgaristan göçmeni kadınların bilgisine başvuruyor. Gönül Cemre Abacık ve Songül Sallan Gül ise Isparta’da yaşayan ortopedik engelli kadınların trafikteki deneyimlerinden yola çıkarak, araba kullanabilmenin iktisadi ve sosyal sermayeyle bağlantısını kuruyor; trafiğin kadınlara bir yandan hareket imkanı sağlarken öte yandan sağlamlığa ve cinsiyete dayalı hiyerarşileri yeniden üreten etkilerine dikkat çekiyor. “‘Dünyayı Yeniden Dokumak’ Shiva ve Mies’den Ekofeminizm” makalesinde N. Gamze Toksoy ilk basımından beri ekofeminist kadın çalışmaları için ilham verici bir kaynak olan ve bu alanda önemli rol oynayan Ekofeminizm kitabını özellikle ekofeminist ekonomik yaklaşımları merkezinde inceliyor ve özellikle kent dışında kadınların doğayla girilen ilişkilerde varolan sınırları aşabileceğini savunuyor.

Reklam ve Halkla İlişkiler dosyamızda “Reklam ve Tüketim Kültürü Yoluyla Feminizmin Metalaştırılması: 8 Mart Dünya Kadınlar Günü Temalı Reklam Filmlerinin Analizi” makalesinde Osman Araslı, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne özgü reklamların feminizm ve feminist değerleri, kapitalist tüketim kültürünün birer aracına indirgediğini göstergebilim modeli kullanarak analiz ediyor. Elif Bozkurt ise ABD’deki oy hakkı hareketinin yaratıcı siyasal taktiklerini ve geniş eylem repertuvarlarını “mor halkla ilişkiler” kavramı ekseninde ele alıyor ve halkla ilişkiler literatürüne feminist bir katkıda bulunuyor.

Felsefe, Toplumsal Cinsiyet ve Toplumsal Adalet dosyamızda Türkiye’de çalışan ve okuyan kadın felsefeciler arasında bir köprü kurmak, aktif olarak Türkiye’de felsefe yapılmasını teşvik etmek ve çeşitli ekinliklerle kadın felsefeciler arasında dayanışma ve iletişim olanaklarını güçlendirme amacıyla kurulan Türkiye Kadın Felsefeciler Topluluğu’nun (Swip-TR) Hülya Şimga yönetiminde Maltepe Üniversitesinde UNESCO Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kültür Kürsü’sü ile Maltepe Üniversitesi Felsefe Bölümü ortaklığı ile 19-20 Kasım 2020 tarihlerinde düzenlenmiş olan üçüncü konferansına gönderilen metinler arasından seçilen makaleler yer almaktadır. Bu dosya ile size halen erkek egemen bir alan olan akademik felsefenin tarihsel ve güncel problemlerini inceleyen makalelerden küçük bir seçki sunuyoruz. Özgür Saadet Doğan, “Batı Metafiziğinin Kökenlerinde Aklın Eril Karakteri” başlıklı makalesinde Antik Yunan’da var olan cinsiyetçi toplumsal pratiklerin altını çizerek, bunlardan etkilenen felsefi düşüncenin mizojinik taraflarına işaret ediyor. Bu bağlamda Platon’un felsefesinde kadınlık temsilini inceleyerek, felsefenin eril karakterinin bu temsili nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor. Tansu Gökçe,Algılanamamazlık Feminizmi ve Spinoza: Tanınma/Temsil Politikalarına Spinozist Bir İtiraz” başlıklı makalesinde Spinozacı feminist tartışmalara değiniyor. Özellikle Elizabeth Grosz’un “algılanamazlık politikası” bağlamında Hasana Sharp’in Spinozacı düşünce sisteminin çağdaş feminist felsefe tartışmalarına ne gibi katkılar sunabileceğini açıklayarak, bu alandaki tartışmalara ışık tutuyor. “Felsefi Teolojinin Unutulmuş İsmi: Marguerite Porete” başlıklı makalesinde Eylem Canaslan bize unutulmuş kadın düşünürlerden biri olan Marguerite Porete’i tanıtıyor. Hem hayatından kesitler sunarak hem de eseri Le Mirouer des simples âmesın edebi ve felsefi özelliklerini inceleyerek, Porete’in kendine has yorumuyla bir takım temel felsefi sav ve kavramları ne şekilde birbirleriyle ilişkilendirdiğini gözler önüne seriyor. Son olarak, günümüzde oldukça popüler olan felsefi tartışmalarından birine değinen C. Ceren Çavuş, “Transhümanizm, Posthümanizm ve ‘Siborg Kimliği’” başlıklı makalesinde Transhümanizm ve Posthümanizm akımlarını inceleyerek bu akımlarının sosyal ve ekolojik meselelere yaklaşımlarını karşılaştırıyor. İnsanlık durumunu iyileştirmek amacıyla teknoloji kullanımını destekleyen insan-merkezci Transhümanistlere karşın, Posthümanistlerin yaşayan tüm türlere karşı kapsayıcı yaklaşımını ortaya koyuyor. Ceren Çavuş insanlık durumunu iyileştirmeyi amaçlayan Transhümanistlerin bunu insanın doğa ve diğer türlerle ilişkisini göz ardı ederek yapamayacaklarını savunuyor.



Erkeklik

Feminen” Alanlarda Erkek(Lik)Ler: Düşünceler, Önyargılar, Deneyimler/Masculinity(ies) in “Feminine” Fields: Thoughts, Prejudices, Experiences

Sibel Ezgin Ağıllı, Ebru Açık Turğuter____________________________________________1

Ahmet Ümit’in “Overlokçu Kız” Başlıklı Hikâyesinde Toplumsal Cinsiyet İlişkileri ve Erkeklik Temsilleri/ The Representation of Gender Relations and Masculinities in Ahmet Ümit’s “Overlokçu Kız”

Saniye Çancı Çalışaneller____________________________________________16



Cinsel Şiddet ve Mücadele (Editörler Akça Ataç ve Ezgi Sarıtaş)

Bir İfşa Mekanı Olarak Kadınlar Kulübü Örneğinde Cinsel Şiddetin Online İfşası ve İfşalara Verilen Tepkiler/Online Disclosure of Sexual Violence and Reactions in the Example of the Women’s Club as a Place of Disclosure

Özlem Cankurtaran, Günseli Ayça Şaldırdak____________________________________________28



Feminist Mücadelenin Üniversitedeki Ayağı CTS Birimleri

Seda Kalem____________________________________________42

Toplumsal Cinsiyet, Savaş ve Hukuk: Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Cinsel Şiddet Suçları/ Gender, War, and Law: Sexual Violence Crimes in the Democratic Republic of the Congo____________________________________________57

Bilge Şahin



Hareket Halinde Kadınlar

Yakın akraba göçü” ve 1989 göçü süreçlerinde Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden kadınların çalışma hayatına dair deneyimleri/ The working life experiences of women who immigrated from Bulgaria to Turkey during the “close relatives migration” and 1989 migration.

Sercan Eklemezler, Selda Adiloğlu____________________________________________71



Engelli Kadın Sürücülerin Deneyiminde Trafikte Eril Tahakkümü Bourdieucu Bir Analizle Anlama Çabası/Understanding Male Domination in Traffic with a Bourdiean Analysis in the Experience of Disabled Female Drivers

Gönül Cemre Abacık, Songül Sallan Gül____________________________________________86


Dünyayı Yeniden Dokumak’ Shiva ve Mies’den Ekofeminizm/ ‘Reweaving the World’ Ecofeminism by Shiva and Mies

N. Gamze Toksoy____________________________________________101



Reklam ve Halkla İlişkiler

Reklam ve Tüketim Kültürü Yoluyla Feminizmin Metalaştırılması: 8 Mart Dünya Kadınlar Günü Temalı Reklam Filmlerinin Analizi/ Commodification of Feminism Through Advertisement and Consumption Culture: Analysis of Commercials With the Theme of March 8th International Women’s Day

Osman Araslı____________________________________________107



Mor Bir Halkla İlişkiler” Örneği Olarak ABD Bağlamında Oy Hakkı Hareketi/ The Suffrage Movement in the Context of the USA As A Sample of “Purple Public Relations”

Elif Bozkurt____________________________________________127



Felsefe, Toplumsal Cinsiyet ve Toplumsal Adalet (Editör Saniye Vatansever)

Batı Metafiziğinin Kökenlerinde Aklın Eril Karakteri/ The Masculine Character of Reason in The Origins Of Western Metaphysics

Özgür Saadet Doğan____________________________________________144



A Forgotten Figure of Philosophical Theology: Marguerite Porete/ Felsefi Teolojinin Unutulmuş İsmi: Marguerite Porete

Eylem Canaslan____________________________________________155

Algılanamamazlık Feminizmi ve Spinoza: Tanınma/Temsil Politikalarına Spinozist Bir İtiraz

Tansu Gökçe____________________________________________ 165


Transhümanizm, Posthümanizm ve “Siborg Kimliği”/Transhumanism, Posthumanism, And The “Cyborg Identity”

C. Ceren Çavuş____________________________________________ 177