Fe Dergi: Feminist Eleştiri Yıl 11 Sayı 1, 2019 Ankara Üniversitesi hakemli dergisidir. ISSN 1309-128X


fotoğraf: Çiğdem Yasemin Ünlü


Din, coğrafya, yaklaşım dosyamızda Çiğdem Yasemin Ünlü Bursalı terzilerle olan alan deneyimi çerçevesinde kamusal yarı kamusal kavramlarına feminist bakışı sorguluyor. Zehra Yılmaz ise Türkiye’deki Suriyelilere yönelik entegrasyon politikalarına din çerçevesinde bakıldığında ilk görünenin erkekler üzerinden ortak din temelli söylemlerin geliştirildiği olduğunu ama kadınların ortak din”den olmanın yarattığı kolaylıklardan daha fazla faydalandığını söylüyor. Petek Onur'sa Türkiye'de kadın ve İslam üzerine ilk etnografileri incelediği denemesinde Oryantalist söylemlerin farklı biçimlerini inceliyor.


Meslek ve Görünürlük, Temsiliyet dosyamızda Emine Balcı Süreyya Ağaoğlu'nun anılarını temel alarak hukukun öncü kadınlarına toplumsal cinsiyet ekseninde toparlayıcı bir bakış açısı geliştiriyor. Ezgi Pehlivanlı Kadayifci ise Türkiye’de erkeklikle beraber anılan mühendis kültürünün dönüşümünü anlatıyor. Sonuçlarını hala tartışmaya devam ettiğimiz bir yerel seçimi geride bırakırken kadınların belediye başkanı seviyesindeki temsilinin Türkiye genelinde yüzde 2.66 ile sınırlı kalması hem düşündürücü hem endişe vericidir. Bu nedenle bütün siyasi partilerin toplumsal cinsiyet haritasını çıkarmak, karşılaştırmak ve bu konuda tartışmak ertelenemez bir aciliyet kazanmıştır. Bu sayımıza bu tartışmaya Esra Arslan'ın “Siyasi Partilerde Cinsiyetin İzini Sürmek” başlıklı makalesi ile dahil oluyoruz.



Feminist İfade dosyamızın ilk yazarı olan Nihan Bozok, yazısında edebiyatın, hastalığı tıbbın nesnel, kimliksizleştirici dilinden kurtarıp tekrar insani deneyimin öznel bir parçası haline getirip getiremeyeceğini araştırıyor. Bu yazı, aslında görünürde hiçbir bağlantısı olmamakla birlikte bizi günümüzde köşeye sıkışan insani bilimler alanının durumu üzerine düşünmeye de zorluyor. Tıpkı hastalık gibi insani bilimlerin de insanla olan bağını yitirip giderek daha da mekanikleştiği, mekanikleşmeye zorlandığı bu dönemde hastalığın insani deneyimden soyutlanmasına karşı bir araç olarak edebiyatın koyulması belki de ısrarla tekrarlanan ve örtük bir değersizliğe gönderme yapan “edebiyat/tarih/felsefe vb. ne işe yarar?” sorusunun da cevabıdır. Kadınlar web 2.0 platformlarında kendilerini ifade etmenin, görünürlük kazanmanın ve savunuculuk yapmanın alternatif ve yaratıcı yollarını epeydir keşfettiler. Özellikle sosyal medyadaki hashtagler aracılığıyla savunuculuğunu yaptıkları meseleler hakkında 'küresel canlı yayın' yapabilme kapasitesine kavuştular. Kürtaj tartışmaları, cinsel taciz ifşası ve seçimlerdeki kadın adayları desteklemek gibi amaçlarla sıkça kullanılan hashtagler, Kadın Çalışmaları'nın yeni tartışmalarından dijital feminizmin merak ettiği konulardan biri (ve ileride devam etmeyi umduğumuz bir dosya konusu) haline gelmiştir. Özlem Alikılıç ve Şule Baş'ın “Dijital Feminizm: Hashtag'in Cinsiyeti” başlıklı makaleleri, feminizmin bu en güncel halini tartışıyor. Emel Uzun Avci’nin dört kadın tiyatro oyuncusunun otobiyografileri üzerine kaleme aldığı yazısı da yazmanın kendisinin de bir role bürünmek olduğunu, “otobiyografi” olarak adlandırılan türün aslında ne kadarının kendiliği ne kadarının ise olunmak/gösterilmek istenen kendiliği anlattığını bir kere daha sorguluyor. Sadece bu dört kadının yaşam öyküsü anlatılarındaki benzerliklere ve farklılıklara değil, aynı zamanda genel olarak kadın anlatısı ile erkek anlatısı arasındaki içerik ve üslup farkına da değinen Uzun Avci, yazının sadece kurmacada değil, özkimliği kurmada oynadığı farklı rollere de dikkatimizi çekiyor. Ezgi Sarıtaş ise yine edebiyat üzerinden bir başka kadın anlatısına dikkatimizi çekiyor. Sarıtaş’ın yazısı on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı dünyasında bir kadın yazar tarafından kadınlar arası homososyal ilişki ağlarının kurgulanışını ve kamusal alanda kadın varlığının ve görünürlüğünün sınırlı olduğu bir dönemde bu ağların kadınlara sunduğu varoluş ve direniş imkanlarını irdeliyor. İnce, muğlak bir çizgi ile homoerotizmden ayrılan ama tam da bu nedenle erkek bakışında bir tehlike olarak nitelendirilen kadın homososyalliğini kadının sadece başarısına zemin hazırlamakla kalmadığı aynı zamanda önemli bir duygusal destek mekanizması haline geldiğini serimliyor. Murat Arpacı ise femme fatale imgesinin toplumsal, politik ve kültürel inşasını takip ederek modernliğin kadın öznelliğinnin ifadesine karşı endişelerinde ortaya çıkan cinsiyet rejimi ve beden politikaları hakkında Salomé ve Pandora’nın Kutusu üzerinden bir tartışma yürütüyor.




Din, coğrafya, yaklaşım

Feminist yöntemi Bursalı terzilerle alan deneyimleri(m) üzerinden tartışmak/ A discussion of feminist methodology: (My) field experiences with tailors in Bursa

Çiğdem Yasemin Ünlü_______________________________________1


Din ve kadın ilişkisinin kesişiminde Türkiye’deki göçmenlerin entegrasyon politikaları/Turkey’s migrant integration policy in the intersection of women and religion

Zehra Yılmaz______________________________________________9


Emergence of a discourse or repeated articulations of orientalist biases: The first ethnographies on women and Islam in Turkey/ Bir söylemin ortaya çıkışı veya oryantalist söylemin tekrarlanan eklemlenmeleri: Türkiye'de kadın ve islam üzerine ilk etnografiler

Petek Onur______________________________________________23



Meslek ve Görünürlük, Temsiliyet (editör Akça Ataç ve Elif Akşit)

Hukukun öncü kadınları: Toplumsal cinsiyet ekseninde Türkiye’de kadınların hukuk mesleğine girişi üzerine bir inceleme/Pioneering women in law: An analysis on the introduction of women into the legal profession in Turkey

Emine Balcı______________________________________________34


Transformation of gendered engineering culture in Turkey/Türkiye’de toplumsal cinsiyet temelli mühendis kültürünün dönüşümü

Ezgi Pehlivanlı Kadayifci___________________________________48


Siyasi partilerde cinsiyetin izini sürmek; AKP, CHP, MHP ve HDP Örnekleri/ Tracing gender in political parties: A case study of AKP, CHP, MHP and HDP

Esra Arslan______________________________________________59



Feminist İfade (editör Neslihan Demirkol)

Edebiyat, hastalıkları yaşama döndürebilir mi? Peride Celal’in Üç Yirmidört Saat romanı örneği/ Can literature bring back the ıllness to life: The case of Peride Celal’s novel Three Twenty-Four Hours

Nihan Bozok_____________________________________________77


Dijital feminizm: Hashtag’in cinsiyeti/ Digital feminism: The gender of Hashtag

Özlem Alikılıç ve Şule Baş_________________________________89


Kendi adına konuşan kadınlar: Sahnedeki kadınların otobiyografik anlatısı üzerine/ Women speaking on their behalf: On autobiographical narratives of women on stage

Emel Uzun Avci________________________________________ 112


Kadın homososyalliğinin dönüşümü ve Refet romanında kadın dostluğu/ Transformation of female homosociality and female friendship in Fatma Aliye’s Refet

Ezgi Sarıtaş ___________________________________________ 125


Cinsiyet, kötülük ve beden: Femme fatale imgesinin kültürel inşası / Gender, evilness and body: Cultural construction of the femme fatale image

Murat Arpacı __________________________________________140